Waxaanu aad uga xunahay dhibaatada sii kordhaysa ee ka haysata dadka laga tirada badanyahay Somaliya gaar ahaan magaaladda Moqdisho. Waxaa kale oon aad uga xumahay dadka u dhasho Somaliya ee ka haajiray magaaladda Mogdisho taasoo ay sababtay dil, dhac, boob, xidhig, cabudhin, cadaalad la’aan iyo xoog sheegasho lagu hayo dadkaas.
Iyadoo inta joogtaana ay yihiin dad mid walba kan kale waran ay isugu dhiibtay xukuumadda ka jirta Somaliya oo ay noqotay askari, maamul iyo maxkamadiba rabaan in ay xukunka ku barbartan iyagoon kuliyadaha iyo jaamacadna midna ku soo baran xukunkaas oo ay kelyahii ka saareen dadkaas.
Waxaa intaas ka sii daran dadkii laga tirada badnaa oo isugu jira ragga, dumar, caruur iyo waayeelo in intoodii badneyd ay ku sigtaan in ayba badashaan qabiilkii ay lahaayeen si ay u noolaadaan oo ay u helaan wax ay qaataan qabiilada kale.
waxa aynu ognahay oo uusan caad naga saarneen in dad badan oo ka tirsan qabiilada la midib takooro ay dhib kala kulmaan dadka kale oo ay ku dhex noolyihiin, waxaaba taas ka sii daran dhalin yaro isa soo arkootay micnihiin is caashaqay la yiraahdo gabadhii ama wiilkii cidaasi waa "LOOMA OOYAAN" sidaa darteed nama soo galaan sidaana ay ku kala tagaan labii dhalinyaro ee is jeclaa oo mudo soo wadaagay haruubka caashaqa.
Waxa sidaas sameynaya waa waalidkii inaga na dhalay oo looga baahnaa in ay ina faraan wanaaga ayaa ina faraya xumaan iyo midib kala sooc maxaa laga filayaa berito ilmihii yara ee ku bar-baaray midib takoorkaas waxaa laga filaa waa arintaas aan soo sheegay iyo mid ka sii xun oo aan caqliga qofka aanu qaadan karin.
Waxaa la is weydiin karaa dhaqankii hore ee soomaalidu sidee buu ahaa?
Dhaqankii hore ee soomaalidu wuxuu ahaa mid aad u fiican sharafna ku dhex leh umadii hore ee soomaalida dhabta aheed, ma jirin wax la yiraahdo reer hebel iyo waa looma ooyaan balse wey jirtay qabiil wax lagu xaliyo, lakiin sidee aya lagu xalin jiray ayaad is leedahay?
Hadaan ka jawaabo ra'yi ahaan teyda waxaa lagu xalin jiray geed hoostiis oo gartu wey uwada sinaayeen dhaama qabiilda soomaaliya oo idil oo ma jirin kanaa qabiil xoogan ka dhashay iyo kanaa ka dhashay qabiil liita, balse awoowayaasheek waxay ahaayeen dad ku dheer wadanimada oo soomaalida oo idil wey u sineed xaga cadaalad oo kii danbi leh waxaa lagu qaadi jiray danbigii uu galay haduu doono ha ka dhasho qabiil awood leh ama ha ka dhasho qabiil aan laheen awood oo wey uwada sinaayeen dhinaca cadaalada.
Marka waxaa iga su'aala dhalinyarooy miyaan aheen anaga dhalintii uu wadan keenu sugayo inuu ka saaro bur-burka iyo qabyaalada iyo cadaalad darada?................ Walaahi baan ku dhaartee dhalinyarooy cid aan anaga ahen wadankii ma sugayo haday maskaxdaad ku jirto wadan ka waxaa madaxweyne u ah nin hebel iyo wuxuu taagan yahay heer aan wax laga qaban karin? Waad qaldan tahay oo waxaad taagan tahay quus loomana baahna in aad quusato ee waxaa lagaaga baahan yahay in aad yeelato ad adeeg iyo inaad la soo baxdo dhiifoonaan iyo wax qabad, oo dhawaaqaagu wuxuu gaarayaa meel dheer calqigaaguna waa wax tar maantadaan la joogo.
Waxaan hadalkeyga ku soo gaba gabeenayaa dhalinyarooy aynu gacma is qabsano waayoo horaa loo yiri "Gacmo Wada Jir Bey Wax Ku Gooyaan" sidaa darteed dhalinyarooy aaynu tashano oo ka kacno hurda aynu ku jirno mudo badan oo an ayareen ayaynu hurdo ku jirnay balse maanta waa doorkeenii aynu anaga laheen aynu dhacsano xaqeenii intaa waa iga talo.
Wixii an saxo waxay ka ahaadeen ala xagiisa, wixii aan qaldana waxay ka ahaadeen naftayda iyo sheydaan.
Wa bilaahi toofiiq
Waxaa Qoray: C/wahaab C/qaadir (Carab)
E-mail: baariyow7@hotmail.com
Ururka waddaniga Soomaaliyeed waxaa lagu dhawaaqay, 15kii May sannadka 2008